Samotność bohaterów
ANTYGONA
Kto był kim, z kim....imię nazwisko, pochodzenie.
Na czym polegała samotność?
- samotność w konkretnym działaniu
Przyczyny samotność:
wierność prawom boskim
miłość do brata
„współkochać przyszłam, nie współnienawidzieć” – posłannictwo miłości
strach siostry
strach przed karą boską
Samotne działanie
dwukrotne pochowanie brata (przysypanie ziemią)
wystąpienie przeciwko Kreonowi
Skutek
wyrok skazujący
samobójstwo
śmierć Hajmona i Eurydyki
JUDYM
1. Samotność
samotność w konkretnym działaniu
odrzucenie pomocy
skazanie się na samotność
2. Przyczyny samotności:
pochodzenie społeczne
„dług przeklęty”
brak zrozumienia ze strony lekarzy
świadoma rezygnacja z posiadania dóbr materialnych
rodzący się kapitalizm (wyzysk człowieka)
3. Samotne działanie:
darmowy gabinet
spotkanie lekarzy i dyskusja o leczeniu
walka o osuszenie stawów w Cisach
pomoc biednym i praca w Zagłębiu Dąbrowskim
4. Skutek:
- rezygnacja z Joasi
Frodo
1. Charakterystyka
2. Samotność:
niesie pierścień
walczy z pokusą
izolacja od innych w obawie o los pierścienia
3.Przyczyny
potajemne wykucie pierścienia przez Saurona
walka o władzę w Śródziemiu
odnalezienie pierścienia przez Bilbo
kłótnie wśród przedstawicieli różnych ras
przeznaczenie (przejęcie pierścienia oznaczało, iż stał się powiernikiem)
4. Samotne działanie:
zmiana zachowania
szukanie samotnych miejsc, samotnego pobytu, ucieczka chwilowa od innych
ograniczenie rozmów z przyjaciółmi
chęć odesłania Sama do domu
5. Skutek
w I tomie – podjecie decyzji o samotnej wędrówce do Mordoru
finał: zniszczenie pierścienia i ocalenie krainy
Wokulski
1. Charakterystyka
2. Skazany na samotność wewnętrzna
3. Przyczyny
pochodzenie społeczne
podziały społeczne
pieniądze
utrzymywanie kontaktów z Żydami
zakochał się w nieodpowiedniej kobiecie
4. Samotne działanie:
tajemnicze wykupywanie długów Łęckich
działania wobec Izabeli
działalność charytatywna
zdobycie majątku
5. Skutek:
porzucenie Izabeli
próba samobójstwa
sprzedaż sklepu
zniknięcie
ANTYGONA
Antygona, bohaterka dramatu Sofoklesa z rodu Labdajkidów , córka Edypa i Jokasty. Antygona jest siostrą Ismeny oraz tragicznie zmarłych Polinejkesa i Eteokla. Jest ona młodą dziewczyną, narzeczona Hajmona.
Postanowiła złamać zakaz królewski i mimo niebezpieczeństwa, jakie jej za to groziło, pogrzebać brata. W swoim postępowaniu kierowała się miłością, a przede wszystkim obowiązkiem religijnym. broniła swoich racji mówiąc, że wybrała wierność wobec prawa boskiego, gdyż uważała je za ważniejsze niż prawo wydane przez człowieka, chociaż jest on królem. Na pytanie, czy wiedziała o zakazie odpowiedziała twierdząco i dodała, że “Nie Zeus przecież obwieścił to prawo” i dalej “Współkochać przyszłam, nie współnienawidzić”. Kierowała się więc szlachetnymi pobudkami i nie mogła odwrócić się od swojego brata, mimo że okrzyknięto go zdrajcą. Jej uczynek był więc dowodem miłości do brata, odwagi i wierności zasadom religijnym. W swym działaniu była samotna. Zwróciła się do siostry z prośbą o współudział w pogrzebaniu brata. Gdy Ismena odmówiła, Antygona uczyniła wszystko sama. Jej samotny tragizm polegał również na tym, iż nie miała praktycznie wyboru. Mogła jedynie wybrać mniejsze lub większe zło. Gdyby podporządkowała się zakazowi Kreona, przyjęłaby prawo ludzkie, lecz złamała prawo boskie, które uważała za ważniejsze. Dokonała więc wyboru podyktowanego jej przez sumienie, nie bojąc się kary, którą musiała ponieść. Nikt nie pomagał jej w podjęciu decyzji. Działała, myślała z pełną świadomością w samotności. Skutkiem jej postępowania była samobójcza śmierć syna Kreona. Na swoje życie targnęła się również Eurydyka, która nie mogła przeboleć utraty syna.
Antygona była osamotniona w swej działalności. Po odmowie Ismeny nie zwracała się do nikogo innego, gdyż nie wierzyła, że ktoś przeciwstawi się woli Kreona. Jej samotność to przykład samotności z wyboru, wśród bliskich.
Kolejną postacią, która świadomie wybiera samotne życie jest Tomasz Judym – bohater powieści Żeromskiego „Ludzie bezdomni”.
Tomasz Judym pochodził z biednej rodziny robotniczej, był synem szewca- alkoholika. Jego rodzinny dom, jak go sam określa to: "... suterena, wilgotny grób pełen śmierdzącej pary. Ojciec wiecznie pijany, matka wiecznie chora. Zepsucie, nędza, śmierć...". Drogę do kariery ułatwiła mu ciotka, która wzięła go na wychowanie po śmierci jego matki. Prowadziła ona swobodne życie towarzyskie. Początkowo był on u niej chłopcem na posyłki, czyścił podłogi i mył naczynia. Ciotka wynajęła tanio pokój studentowi, który miał przygotować Tomasza do gimnazjum. Tomasz sypiał w przedpokoju na sienniku, który wolno mu było rozłożyć dopiero po wyjściu wszystkich gości . W późniejszych latach, kiedy ciotka wynajmowała pokoje, mógł iść spać dopiero gdy wszyscy lokatorzy wrócili. Kładł się spać ostatni a wstawał najwcześniej. Był bity przez ciotkę, musiał znosić jej humory. Była to szkoła życia , której nigdy nie zapomniał. Jego dzieciństwo i młodość to samotna, pełna determinacji walka o przetrwanie. Dzięki wielkiej pracowitości i finansowej pomocy ciotki zdobył wykształcenie średnie, a następnie wyjechał do Paryża gdzie skończył medycynę. Jako młody i pełen ideałów lekarz, próbował zmienić otaczającą go rzeczywistość, działając w myśl pozytywistycznego hasła pomocy najuboższym. Wszystko to zapowiada wielką karierę. Stało się inaczej. Co prawda Judym nie zważał przy tym na realia panujące w otaczającym go świecie. Wszędzie gdzie się pojawił, natychmiast zauważał krzywdę i nieszczęście ludzkie. Nawet awans społeczny nie oddzielił go od środowiska, z którego się wywodził, w świadomości jego stale tkwiła myśl o robotniczym pochodzeniu. Dzięki temu czuł się odpowiedzialny za los biednych ludzi. Ale nikt go nie popierał. Zaczynał ponosić klęskę za klęską. Klęską był odczyt jego programu niesienia pomocy najuboższym, który nie spodobał się lekarzom. Opisuje w nim nędzę biedoty miejskiej i wiejskiej w Polsce oraz życie paryskich bezdomnych (w czasie pobytu w Paryżu odwiedzał jako lekarz przytułki, domy noclegowe i środowiska prostytutek) oraz wysuwa swoje propozycje odnośnie działania lekarzy, stwierdzając, iż obowiązkiem ich jest walczyć z tym stanem rzeczy przez odpowiednio zorganizowane działanie, że lekarz powinien być lekarzem ludzi biednych i zwalczać przyczyny chorób.
Przerywa odczyt, gdyż na wygłoszenie trzeciej części „nie czuł się na siłach, formalnie tchu nie miał". Odczyt spotyka się z ostrą krytyką lekarzy, którzy wyśmiewają się z poglądów Judyma, uważając go za marzyciela i idealistę. Judym, pracując w szpitalu w charakterze asystenta na oddziale chirurgicznym, otwiera również prywatny gabinet lekarski, w którym przebywa codziennie po południu, ale na próżno oczekuje na pacjentów. W okresie pięciu miesięcy nikt się u niego nie pojawia.
Doktor Chmielnicki proponuje mu wyjazd do Cis na stanowisko asystenta doktora Węglichowskiego, dyrektora zakładu leczniczego. Judym liczy, iż tam nie bęzie samotny w swej działalności. W pośrodku parku cisowskiego są upiększające stawy, a na jego skraju znajduje się kilka wykopanych w torfiastym gruncie sadzawek (urządzonych przez plenipotenta Krzywosąda, hoduje w nich ryby), których woda łączy się podłużnym basenem ze stawami. Nadmiar wód powoduje wilgotność w Cisach. Liście z olbrzymich drzew spadają w stojące wody, gniją i wydzielają nieprzyjemny zapach. Na powierzchni stawów plenią się wodorosty wydzielające cuchnącą woń. Judym odkrywa, że te stojące wody, utrzymywane dla upiększenia krajobrazu, są rozsadnikami wilgoci i zarazków i stanowią stałe ogniska malarii, która panuje w czworakach znajdujących się w pobliżu sadzawek
Szczególnie trudno znoszą ją dzieci, mają „ataki gorączki, ciągłe bóle głowy". Nawet wśród kuracjuszy pojawiają się dwa wypadki malarii. Judym zauważył, że w zakładzie blisko stawów jest powietrze, jeśli nie takie samo, jak obok czworaków, to bardzo „siostrzane". Wystarczyłoby ukazanie się „w prasie jednego artykułu lekarza udowadniającego, że Cisy nie są zdrowe i kuracjusze przestaliby do zakładu przyjeżdżać" Judym proponuje plenipotentowi przenieść czworaki na suche miejsce, ale ten nie chce o tym słyszeć Pani Niewadzka, chcąc zrobić Joasi przyjemność, przeznacza część swojego pałacu na izbę dla chorych na malarię dzieci z czworaków. Judym opracowuje projekt podniesienia zdrowotności Cisów i przedstawia go na radzie komisji rewizyjnej złożonej z trzech udziałowców spółki, ale ci go odrzucają, a zarządcy Cisów pałają odtąd nienawiścią do Tomasza. Szczególnie „uwziął się" na niego dyrektor, który nawet nie uznaje go za równego sobie lekarza. Nadal jest samotny w swym działaniu.
Pewnego razu Tomasz zauważył, że grupa robotników z polecenia administratora wybiera szlam ze stawu, dowozi go taczkami do specjalnie ustawionej, pochyłej rynny drewnianej i zrzuca do rzeki, z której piją wodę ludzie i zwierzęta. Między Judymem a Krzywosądem dochodzi do kłótni. Tomasza ogarnia „szewska pasja", chwyta Krzywosąda za bary, potrząsa nim z dziesięć razy i rzuca go do stawu ze szlamem. Tego samego wieczoru zostaje z miejsca zwolniony z pracy.
W drodze do Warszawy spotyka inżyniera Korzeckiego, z którym kiedyś podróżował po Szwajcarii. Ten proponuje mu wyjazd do Zagłębia Dąbrowskiego i jadą obaj do Sosnowca, gdzie Judym przyjmuje posadę lekarza przy kopalni węgla „Sykstus" i zamieszkuje w jej pobliżu. Korzecki czuje się bardzo samotny, potrzebuje czyjegoś towarzystwa, ma chore nerwy. Judym styka się tu w Zagłębiu z nędzą i brzydotą warunków życia robotników, poznaje ich byt. Zwiedza kopalnię i zapoznaje się z ciężką pracą górników. Wkrótce otrzymuje dziwny list od Korzeckiego. Tknięty złym przeczuciem, jedzie do niego i okazuje się, że ten popełnił już samobójstwo (zastrzelił się).
Jesienią do Judyma przyjeżdża Joasia na jeden dzień i zwiedzają wspólnie hutę. Judym pokazuje jej wielkie piece, odlewnie, walcownię żelaza i straszną nędzę ludzi. Prowadzi ją do domów i mieszkań robotników. Razem zaglądają do cuchnących nor, gdzie przebywają starzy i dzieci.
Joasia kochała Judyma i marzyła o wspólnym z nim domu. Judym wybierał samotność. Zrezygnował z osobistego szczęścia. Odrzucił miłość Joanny, gdyż uważał, że założenie rodziny mogłoby odciągnąć go od służby idei niesienia pomocy ludziom: „Otrzymałem wszystko, co potrzeba...Muszę to oddać, com wziął. Ten dług przeklęty...Nie mogę mieć ani ojca, ani matki, ani jednej rzeczy, którą bym przycisnął do serca z miłością, dopóki z oblicza ziemi nie znikną te podłe zmory. Muszę wyrzec się szczęścia. Muszę być sam jeden. Żeby obok mnie nikt nie był, nikt mię nie trzymał”.
Judym przedstawia postać Prometeusza, bezinteresownie poświęcającego się w imię miłości do drugiego człowieka. Był bohaterem, przekonanym o słuszności dawania z siebie wszystkiego co najwartościowsze – bez oglądania się na zapłatę, na nagrodę. Nie tyle jego szczytne cele, ile sposób ich realizowania ukazuje go jako herosa o nadludzkiej determinacji i ogromnej sile woli.
Frodo
Hobbit, Powiernik Jedynego Pierścienia. Po tragicznej śmierci rodziców trafił pod opiekę swego krewnego Bilba, który wywarł ogromny wpływ na charakter młodego hobbita. To właśnie "szaleństwo" Bilba, jego zamiłowanie do przygód i opowieści na temat własnych wypraw - sprawiły, iż Frodo zdecydował się wyruszyć ku Górze Przeznaczenia. Do odnalezienia Pierścienia mieszkał w Shire, gdy wuj odszedł w swoją ostatnią podróż objął w posiadanie Bag End. Po wojnie ( dwa lata później) opuścił Shire, aby udać się do Błogosławionego Królestwa wraz z elfami. Jak sam stwierdził tuż przed odpłynięciem statku "Starałem się ratować Shire i uratowałem, ale nie dla siebie".
Jego samotność polegała przede wszystkim na nieustannej walce z pokusami, które niosło posiadanie pierścienia. Kto go posiadał, musiał być silny psychicznie, aby nie dać się skusić jego mocy. Boromir pragnął posiadania pierścienia i wykorzystania go w celu zdobycia władzy i dlatego poniósł śmieć. Ponadto Frodo musiał iść do Mordoru sam, gdyż nie narażał wówczas żadnego ze swych przyjaciół na kontakty z siłami zła – Nazgulami wysłannikami Saurona. Nie chciał również narażać Sama. Ten zaś uważał, iż musi wędrować z Frodo.
Przyczyny jego samotnej wędrówki jest zło, które zaczyna panować nad Śródziemiem. Pierścień wykuty przez Saurona powoduje walkę o władzę w Śródziemiu. Odnalezienie pierścienia przez Bilbo i podarowanie go Frodo doprowadza do kłótni wśród przedstawicieli różnych ras zamieszkujących Śródziemie. Frodo chce ratować swoją krainę i sam decyduje się na dostarczenie i zniszczenie pierścienia w krainie Mordoru.
Od momentu, kiedy stał się powiernikiem pierścienia, zmieniło się jego zachowanie. Do tej pory wesoły chłopak szukał samotnych miejsc, samotnego pobytu z dala od ludzi, choć na chwilę pragnął uciec od swych towarzyszy, by w samotności przeżywać trudnarolę, którą wybrał. Ograniczył rozmowy z przyjaciółmi. Skutek jego samotnej wędrówki i poświęcenia jest ocalenie świata. Frodo, w przeciwieństwie do Antygony czy Judyma odnosi sukces. Pierścień zostaje zniszczony w ogniu Mordoru.
Wokulski
Stanisław Wokulski, mimo że powszechnie uważa się go za twardego człowieka czynu, w istocie jest jednostką wewnętrznie rozdartą i bardzo samotną. Nie potrafi odnaleźć się we współczesnym sobie świecie.
Jako młody chłopak bierze udział w powstaniu styczniowym, ale potem nie wraca do tego wydarzenia ani słowem. Nawet w środowisku, w którym udział w powstaniu 1863 roku uchodzi za „bohaterstwo”, Wokulski nie opowiada o swych przeżyciach. Prawdopodobnie nie ma komu. Czuje się wyobcowany w otaczającym go środowisku. Po powrocie ze zsyłki, kiedy właściwie jest już dorosłym mężczyzną, wciąż nie wie, co ze sobą począć. Prędko dał się wciągnąć w wir handlowych interesów. Został kupcem, ale nieco innym niż pozostali. Nie odznaczał się zbytnią sumiennością, którą świecił Mincel, nie był też bezwzględnym wyzyskiwaczem żądnym coraz to większych pieniędzy, jak Suzin. Chce jednak być bogatym. Ma nadzieję, że bogactwem zasypie przepaść społeczną dzielącą go od ukochanej Izabeli. Na wojnie dorabia się fortuny, wraca do kraju jako człowiek niewyobrażalnie bogaty. Wokulski staje się przedstawicielem epoki, ale nie tak naiwnym, jak bohaterowie wcześniejszych powieści tego okresu. Nasz bohater dorabia się nie tylko ciężką pracą , ale też posunięciami o tak wątpliwej wartości moralnej, jak małżeństwo zawarte dla pieniędzy czy majątek zrobiony na dostawach wojennych (do tego był dostawcą broni dla Rosjan!). Nadal jest samotny, ale jedynie w tej samotności spełnił się. Działał sam i sam dorobił się pokaźnego majątku, znacznie większego niż odziedziczył po Minclowej. Nie jest też obojętny na los biedoty: przeznacza ogromne sumy na towarzystwo dobroczynności, na szpitale i przytułki, pomaga rodzinie Wysockiego, stwarza godne warunki życia prostytutce. Wszystko to mieści się w pozytywistycznym haśle pracy u podstaw. Wokulski jest też zwolennikiem emancypacji kobiet - pomaga pani Helenie Stawskiej, która sama utrzymuje swą matkę i córeczkę. Fascynacja nauką i marzenia o współpracy z francuskim naukowcem Geistem mieszczą się w haśle utylitaryzmu nauki. Bliska jest bohaterowi koncepcja asymilacji Żydów. Serdecznym jego przyjacielem jest doktor Michał Szuman, eks - powstaniec i Sybirak, zaś sklep sprzedaje on Szlagbaumom wierząc, że oddaje go w "dobre ręce". Mimo tych działań jest samotny. Nikomu nie mówi co tak naprawdę skłania go do pomocy, dorabianiu się majątku. To miłość do pustej wewnętrzne arystokratki Izabeli.
Nawet oddany mu Rzecki nie potrafi go zrozumieć i pomóc w chwilach zwątpienia. Samotność zaczyna ciążyć Wokulskiemu coraz bardziej. Pieniądze nie dają mu szczęścia, dręczy się myślą o nędzy biedoty i ma wyrzuty sumienia, że kiedy oni giną z głodu, on wydaje lekką ręką krocie na zaspokojenie kaprysów Izabeli. Czuje się skołatany i zmęczony, samotny. Kiedy odkrywa intencje Izabeli i jej zdradę w pociagu, czuje pustkę. Nie ma nikogo, komu mógłby się wyżalić. Prus pozostawił czytelnika z domysłami, nie wyjaśnił , jak skończą się dzieje tego bohatera. Ostatni rozdział opatrzył znakiem zapytania. Może Wokulski zginął w Zasławiu (tam przeżył najsłodsze romantyczne uniesienia miłosne), a może, przekonawszy się o zdradzie i braku wartości ukochanej, udał się do pracowni Geista, by szukać metalu lżejszego od powietrza.
Każde zakończenie jednak oznacza jednak klęskę samotności bohatera. Jeśli popełnił samobójstwo z miłości, zginął w ruinach zamku, zwyciężył w nim romantyczny kochanek, który nie znalazł sposobu na skuteczną walkę z feudalnymi przesądami klasowymi. Jeśli musiał wyjechać, aby poświęcić się pracy naukowej, to też poniósł klęskę, bo przecież musiał opuścić kraj, któremu poświęcił tyle troski i dla którego chciał nadal pracować. Nie było dla niego miejsca w ojczyźnie, a przecież był tak szlachetnym, mądrym i ofiarnym Polakiem. W zakończeniu powieści Wokulski jest życiowym bankrutem: zawiodło go wszystko, w co wierzył - walka o wolność, nauka, praca, miłość. Zawiedli ludzie, którzy go otaczali i nie rozumieli.
WNIOSEK;
1. Bohaterowie samotni – ich samotność wynika z trybu życia, czasów, w których żyją, czasami z powodu ideałów. Utwory nastawione są na ich samotność, pokazują ich jako samotników. Samotność wybranych bohaterów wynika z trybu życia, jaki prowadzili, czasów, w których żyją (Tomasz Judym, Stanisław Wokulski) oraz z powodu ideałów, którymi się w życiu kierowali (Antygona, Frodo). Wszyscy zdają sobie sprawę, iż są samotni. Godzą się na samotność i poświęcenie. Robią to w imię wyższych celów (Antygona, Judym, Frodo). Są samotni nawet w otoczeniu najbliższych (np. Antygona, Frodo). Jedynie w samotności spełniają się (Wokulski).
Komentarze
Prześlij komentarz